Cảng biển di động là một giải pháp mới
trong việc vận chuyển hàng hóa bằng việc kết nối các tàu chở hàng
container tại những cửa biển, cửa sông với những cảng có luồng tàu cạn
mà tàu không thể vào. Là một hệ thống tổ hợp đa năng, cảng di động có
thể di chuyển linh hoạt đến vị trí cần thiết và neo tại các vùng nước
sâu gần cảng chính. Cảng được thiết kế đặc biệt với các cần cẩu xoay, có
sức xếp dỡ hàng lớn, có thể tiếp nhận các tàu hàng công suất lớn để làm
hàng rời và cả hàng container. Ưu việt hơn nữa, trong hệ thống tổ hợp
đa năng này có đội tàu chuyển tải hàng hóa, đủ khả năng làm hàng rời và
hàng container hàng trọng tải 7.000 tấn chỉ với mớn nước 3,6 m, trọng
tải 10.000 tấn, nhưng mớn nước chỉ 4,9 m hoặc các tàu có trọng tải lớn
hơn thì loại hình cảng biển di động cũng dễ dàng hoạt động thông suốt,
đây là điều mà các cảng biển cố định không thể thực hiện được.
Công nghệ của một hệ thống cảng biển di động bao gồm:
· Cảng nổi (Floating platform):
Giúp các tàu lớn với mớn nước sâu không thể di chuyển vào cảng vẫn có
thể làm hàng ở vị trí thích hợp, với cơ cấu thiết kế ổn định và đảm bảo
an toàn.
· Hệ thống cầu cảng (Mobile Harbor
berth interface): Hệ thống thiết kế trên bề mặt cầu cảng đảm bảo suốt
quá trình di chuyển, vận hành luôn thông suốt.
· Hệ thống xếp dỡ (Highly-efficient loading system): Cảng sở hữu một hệ thống xếp dỡ các contanier hiệu quả và nhanh chóng.
· Hệ thống lai dẫn tàu và neo đậu
(Docking and Mooring): Hệ thống tự động hướng dẫn tàu vào cảng di động,
thả neo và xếp dỡ hàng hóa ngay tại tàu.
· Thiết kế hệ thống và mạng lưới
vận chuyển container (System design and Container transport network): Hệ
thống được thiết kế tối ưu hóa có khả năng phân tích được các chỉ tiêu
kinh tế và phân tích mạng lưới vận chuyển container.
Công nghệ của hệ thống cảng biển di động
Với thiết kế tối ưu, cảng biển di
động thích hợp với những khu vực có địa hình bất lợi. Ở những vùng nước
cạn, tàu container lớn không thể cập cảng, cảng biển di động đóng vai
trò trung chuyển, đưa hàng hóa vào cảng mà không cần đến cần trục hay
tàu chuyển tiếp. Thực hiện được chức năng đó, cảng biển di động còn góp
phần hạn chế tình trạng tắc nghẽn tại cảng, nâng cao mức độ an ninh tại
cảng, cũng như nâng cao năng suất bốc dỡ hàng hóa (bốc, xếp hàng hóa
ngay tại tàu hàng), với hệ thống bốc, dỡ hàng hóa hiện đại và nhanh
chóng...
Xét về mặt kỹ thuật, cảng biển di
động hứa hẹn là người tiên phong và dẫn đầu trong công nghệ, ứng dụng
những công nghệ mới nhất trong vận chuyển, xếp dỡ hàng hóa đường biển.
Xét về mặt khai thác, cảng di động
không những chỉ mang đến hiệu quả cho các vùng không có điều kiện tự
nhiên tốt phục vụ đón tàu lớn (mớn nước, luồng lạch) mà nó còn tỏ ra
hiệu quả với các cảng hiện hữu trong việc di chuyển hàng hóa giữa các
cảng này với các ICD. Ngoài ra, cảng di động còn mở ra cơ hội cho các
ICD có thể cắt giảm đầu tư vào cầu cảng cũng như cần cẩu, tăng năng suất
bốc xếp tại các ICD vốn đã rất thấp trong thời gian qua. Bên cạnh đó,
các cảng hiện hữu cũng có thể dựa vào các cảng di động để tránh dùng cẩu
bờ phục vụ mục đích bốc xếp hàng lên xuống xà lan.
Xét về mặt kinh tế xã hội, cảng biến
di động góp phần thúc đẩy xuất nhập khẩu cũng như các ngành liên quan,
tạo dựng giá trị kinh tế cho nền kinh tế hàng hải, góp phần làm tăng thị
phần trong thị trường trung chuyển, phát triển lực lượng lao động công
nghệ cao.
Xét về mặt môi trường, cảng biển di
động góp phần đổi mới hệ thống giao thông vận tải vốn nặng nề và nhiều
bất cập. Với việc tiếp nhận các tàu hàng lớn cũng như sử dụng các công
nghệ thân thiện môi trường sẽ làm giảm lượng tàu cũng như tầng suất tàu
ra vào cảng từ đó góp giảm lượng CO2 trong môi trường xanh, giảm thiệt
hại trong việc xây dựng cảng…
Với những lợi ích cũng như hiệu quả mà
mô hình cảng biển di động đem lại có thể thấy nó chính là một giải pháp
đáng lưu tâm cho thực trạng tiếp nhận tàu hàng kích cỡ lớn, nâng cao
năng lực xuất nhập khẩu hàng hóa cũng như tiết kiệm chi phí nạo vét cho
hệ thống cảng biển Việt Nam hiện nay. Tuy nhiên, việc triển khai mô hình
này cũng sẽ đặt ra những vấn đề cần giải quyết như hệ thống các cầu
trên các sông hiện nay sẽ là một trở ngại cho việc di chuyển của cảng di
động vì chiều cao của các cần cẩu và trục trên cảng di động là khá lớn.
Các phao dẫn tại các của sông cũng như các phương tiện vận tải nhỏ sẽ
gây trở ngại cho việc neo đậu và làm hàng của cảng di động. Ngoài các
cảng sông lớn gần cửa biển, thì việc chuyển hàng từ cảng di động vào các
cảng ICD nằm sâu trong nội địa cũng là một khó khăn cần tính đến.
Sẽ còn những vấn đề đặt ra cần giải
quyết và thảo luận khi ứng dụng mô hình cảng biển di động ở nước ta. Tuy
nhiên, với hiệu quả mà nó mang lại, thiết nghĩ chính phủ cùng các ngành
hữu quan cũng như các công ty quản lý cảng nên có sự quan tâm, nghiên
cứu cũng như những chiến lược đúng đắn về mô hình mới này để có áp dụng
và đem lại thêm hiệu quả kinh tế cho hệ thống cảng biển Việt Nam hiện
nay.
(Theo Tạp chí Vietnam Logistics Review)